| تبليغات | X |
|
|
چرا مواد ا زون كش به جاي اين كه لايه ازون را در همه جا نازك كنند در قطب ها رخنه ايجاد كرده اند؟
تخريب شديد ازون استراتوسفري در زمستان جنوبگان به «سوراخ ازون» معروف شده است. علت اين كه نابودي چشمگير ازون نخست بر فراز جنوبگان ظاهر شد اين است كه در آنجا شرايط آب و هوايي تأثير گازهاي مخرب هالوژن مانند كلر و برم را زيادتر مي كند. براي تشكيل رخنه ها در جنوبگان به جز حضور مواد ازون كش ، بايد دما آنقدر كم شود تا ابرهاي قطبي استراتوسفري (PSCها) به وجود آيند.
منبع مواد شيميايي ازون – كاه در استراتوسفر، گازهاي هالوژن داري هستند كه در سطح زمين آزاد مي شوند، اين منابع، مانند كلروفلوئورو كربنها (…, CFC-12 , CFC-11) بر اثر فعاليت هاي انسان ساخته شده و وارد هوا كره مي شوند. در سراسر استراتوسفر هر دو نيمكره گازهاي منشاء وجود دارند، هر چند بخش عمده آنها در نيمكره شمالي توليد مي شوند. چون اين گازها در بخش پاييني هوا كره توسط فرآيندهاي طبيعي نابود نمي شوند، توسط بادها به طور يكنواختي در سرتاسر تروپوسفر پخش خواهند شد. اولين جايي كه اين گازها وارد استراتوسفر مي شوند بالاي تروپوسفر حاره اي فوقاني است، سپس با جريان هوا به سوي قطب هاي دو نيمكره مي روند، تا زماني كه در استراتوسفر به مواد ازون كش مثل كلرمنوكسيد تبديل شوند.
براي تخريب شديد ازون يا همان سوراخ شدن لايه ي ازون، بايد بخش بزرگي از ضخامت استراتوسفر در يك منطقه پهناور جغرافيايي در زماني طولاني بسيار سرد شود، تا ابرهاي قطبي (PSCها) تشكيل شوند. بروز واكنش هايي بر سطح ذرات ابر باعث افزايش چشمگير غلظت مواد ازون كش و در پي آن شتاب گرفتن تخريب ازون مي گردد. در هر دو قطب در خلال ماه هاي زمستان دما بسيار كم است. در سراسر زمستان، دما در جنوبگان براي تشكيل PSC ها به اندازه كافي كم است اما معمولاً دماي شمالگان فقط در برهه اي از زمستان تا اين اندازه كاهش مي يابد.
ذرات سازنده PSC ها آنقدر بزرگ و زياد مي شوند كه به خصوص هنگامي كه خورشيد به افق نزديك است از روي زمين تحت شرايط خاص قابل مشاهده اند.
PSC ها بيشتر نزديك كوه هاي نواحي قطبي ديده مي شوند، چون حركت هوا بر فراز كوه ها باعث سرمايش موضعي هواي استراتوسفر مي گردد. سال ها بود كه دانشمندان، تشكيل PSC ها را از روي زمين ديده بودند اما گسترش كامل جغرافيايي و ارتفاعشان را نمي دانستند تا اين كه در اواخر دهه 1970، PSC ها با يك دستگاه ماهواره اي مورد كاوش قرار گرفتند. همچنين تا پيش از كشف سوراخ ازون جنوبگان در سال 1985 ، كسي از نقش اين نوع ابرها در تشكيل ازون كش ها چيزي نمي دانست. با مطالعات آزمايشگاهي، مدلسازي هاي رايانه اي، و نمونه برداري مستقيم از ذرات PSC ها و گازهاي فعال كلردار (مثل كلر منوكسيد) درك ما از نقش ابرهاي قطبي استراتوسفري بيشتر شد.
در حقيقت در دو دهه ي گذشته لايه ي ازون به طور عمومي نازكتر شده است. در عرض هاي پائين تر از محدوده ي زمستان قطبي هم ، مواد فعال ازون كاه، هر چند با تراكمي بسيار كمتر وجود دارند. (در اين عرض ها، مواد مخزني كلر وبرم باقي مي مانند كه نسبت به ازون دشمني كمتري دارند) اين مقدار كم هم ازون را تخريب مي كند. از سال 1980 تا به حال لايه ازون به طور تدريجي در حال نابودي است و امروز به طور متوسط در حدود 3% رقيق تر از قبل شده است .
پاسخ از: رابرت بيفد شادلر www.Sciam.com
چرا قطب جنوب سردتر از قطب شمال است؟
هر دو قطب زمين سردند زيرا نسبت به مناطق استوايي و عرضهاي جغرافيايي مياني تشعشعات خورشيدي كمتري دريافت مي كنند. در هيچ يك از دو قطب خورشيد هرگز بيش از 5/23 درجه از افق بالاتر نمي آيد و هر دو شش ماه از سال را در تاريكي پيوسته بسر مي برند. به علاوه بيشتر نور خورشيد كه به مناطق قطبي مي تابد توسط سطح سفيد آنها منعكس مي شود.
عاملي كه باعث شده قطب جنوب خيلي سردتر از قطب شمال باشد آن است كه قطب جنوب بر روي يك لايه ضخيم يخ قرار گرفته كه آن نيز بر روي يك قاره واقع شده است. سطح قطب جنوب بيش از 9000 پا – بيش از 5/1 مايل از سطح دريا بالاتر است. در واقع قاره قطب جنوب مرتفع ترين قاره ي روي زمين است . در حاليكه قطب شمال در وسط اقيانوس منجمد شمالي جايي قرار دارد كه سطح يخ شناور فقط حدود يك پا بالاتر از درياي اطراف مي باشد.
همچنين اقيانوس منجمد شمالي يك منبع كارآمد انرژي است كه در زمستان هواي اطرافش را گرم مي كند و در تابستان از آن انرژي مي گيرد.
www.Sciam.com
|
اولين مقياس زمان زمين شناختي در سال 1913 توسط زمين شناسي انگليسي آرتور هولمز ( 1980-1965) ارائه شد. اين موضوع قبل از كشف راديو اكتيويته و موارد استفاده آن بود. هولمز تخمين زد كه زمين حدود 4 بيليون سال سن دارد كه بسيار بيشتر از اظهار نظرهاي قبلي بود. | ||||||
|
|
رخدادهاي اصلي |
دور |
دوره |
دوران |
ائون | |
|
|
انسان متمدن |
هولوسن 11000 سال پيش تا كنون |
دوره كواترنري « عصرانسان» 8/1 ميليون سال پيش تا كنون |
سنوزوئيك « عصر پستانداران« 65 ميليون سال پيش تا كنون |
فــانـروزوئيــــــــك | |
|
|
اولين انسان تكامل يافته ( هوماساپينس) ماموت ها- ماستودون1 _ ببرهاي خنجر دندان _ تنبل2 عظيم الجثه زميني و ديگر موجودات عظيم الجثه زمان پلئيستوسن. انقراض گروه بزرگي از پستانداران و تعداد زيادي پرندگان در حدود 10000 سال پيش رخ داد كه شايد دليل آن پايان عصر يخبندان بوده است. |
پلئيستوسن آخرين عصر يخبندان 8/1 تا 011/0 ميليون سال قبل | ||||
|
|
اولين آدميان ( استرالوپتيك3) و انواع وال هاي تكامل يافته ،به وجود آمدند مگالودون ها در درياها شنا مي كردند. |
پليوسن 5 تا 8/1 ميليون سال قبل |
نئوژن 24 تا 8/1 ميليون سال قبل |
دوره ي ترشيري 65 تا 8/1 ميليون سال قبل | ||
|
|
بيشتر پستانداران شامل اسب ها _ سگ ها _خرس ها _ پرندگان تكامل يافته. ميمونهاي آمريكاي جنوبي _شامپانزه و بوزينه در جنوب اروپا و راماپتيكوس4. |
ميوسن 24 تا 5 ميليون سال قبل | ||||
|
|
شروع با يك انقراض كوچك ( 36 ميليون سال قبل) همراه بود. تعداد زيادي از پستانداران ( خوك ها، گربه ها ، كرگدن، اسب آبي و خوك خرطوم دراز مالايا ) ظاهر شوند ، پيدايش علف هاي معمولي . |
اليگوسن 32 تا 24 ميليون سال قبل |
پالئوژن 65 تا 24 ميليون سال قبل | |||
|
|
پستانداران زياد شدند ، جوندگان ظاهر شدند ، پيدايش وال هاي اوليه |
ائوسن 54 تا 38 ميليون سال قبل | ||||
|
|
اولين پستانداران بزرگ ، پريمات5 هاي اوليه plesiadapi forms |
پالئوسن 65 تا 54 ميليون سال قبل | ||||
|
|
فعاليتهاي شديد آتشفشاني و تكتونيكي رخ داد. كيسه داران اوليه گسترش يافتند. قاره ها به شكل امروزي نزديك شدند. انقراض كوچكي در 82 ميليون سال قبل رخ داد و با يك انقراض بزرگ دنبال شد. انقراض (K-T) : انقراض كرتاسه _ ترشيري كه شامل دايناسورها_ پتروزوس ها _ آمونيت ها و در حدود 50% از گونه هاي بي مهره دريايي و غيره بود. شايد بروز اين وقايع بدليل برخورد شهابسنگ يا آتشفشان بوده است. |
بالايي 98 تا 65 ميليون سال قبل |
دوره كرتاسه 146 تا 65 ميليون سال قبل |
مزوزوئيك « عصر خزندگان » 248 تا 65 ميليون سال قبل | ||
|
|
پيدايش دايناسورهاي خارق العاده كروكوريل هاي اوليه و دايناسورهاي پردار، قديمي ترين پروانه هاي شناخته شده ( حدود 130 ميليون سال قبل) همچنين قديمي ترين مورچه هاي و زنبورهاي شناخته شده در اين زمان وجود داشته اند. انقراض هايي جزيي از 144 تا 120 ميليون سال قبل وجود داشته است. |
پائيني 148 تا 98 ميليون سال قبل |
زندگي آشكار موجودات با اسكلت يا پوشش سخت فانروزوئيك 540 ميليون سال قبل تا امروز | |||
|
|
تعداد زيادي از دايناسورها شامل سور و پودياهاي عظيم الجثه پديد آمدند. اولين پرندگان ظاهر شدند 0 آركئوپتريكس ) . گياهان گلدار گسترش يافتند. بسياري از سرخس ها، سرخس هاي نخل مانند(سيكاد) بازدانگان قديمي ( در حال حاضر وجود دارند. ) _ راش ها_ كاج ها _ آمونيت ها و پتروزروس ها بوجود آمدند. انقراض هايي جزئي از 190 تا 160 ميليون سال قبل رخ داد. |
دوره ژوراسيك 208 تا 146 ميليون سال قبل | ||||
|
اولين دايناسورها _ پستانداران و كروكوديل مانندها ظاهر شدند. نرم تنان نمونه غالب بي مهرگان اين زمان محسوب مي شوند. تعداد زيادي از خزندگان مثل لاك پشت ها ، ايكتيوزوروس6 ها در اين زمان وجود داشته اند. حشرات بالدار واقعي ظاهر شدند. دوره ترياس با يك انقراض كوچك حدود 213 ميليون سال قبل پايان يافت ( 35% از كل خانواده حيوانات از بين رفتند كه شامل لابيرنتودونت7 ها _ دوزيستان _ كنودونت8 ها و كل خزندگان دريايي به استثناي ايكتيوزروس ها مي شود.) اين موضوع ثابت مي كند كه دايناسورها در اين زمان در مكانهاي متعددي به وجود آمده اند. |
دوره ترياس 248 تا 208 ميليون سال قبل |
مــزوزوئيــــــــك |
فــانــــروزوئيـــــــــك |
|
عصر دوزيستان در اين دوره دوزيستان و خزندگان تسلط پيدا كردند. بازدانگان از گياهان غالب اين دوره بودند. قاره ها با ملحق شدن به يكديگر باعث پديد آمدن بزرگ قاره با نگه آ شدند. فيتوپلاكتون ها،و گياهان توليد كننده اكسيژن ، اتمسفر امروزي زمين را پديد آوردند. اولين استون فلاي ها ( نوعي حشره ) حشرات واقعي ( موزي ها) ، سوسكها، flies 9caddish بوجود آمدند. پرمين با بزرگترين انقراض گروهي پايان يافت. تريلوبيت ها منقرض شدند، 50% از كل خانواده حيوانات، 95% از كل گونه هاي دريايي و بسياري از درختان از بين رفتند كه شايد دليل آن يخبندان يا آتشفشان بوده است. |
دوره پرمين « عصر دوزيستان » 280 تا 248 ميليون سال قبل |
پالئوزوئيـــــــك |
|
اولين خزندگان ، تعداد زيادي از سرخس ها . اولين حشرات يكروزه ( طول عمرشان يكروز است ) و سوسكهاي حمام ظاهر شدند. |
دوره پنسيلوانين 325 تا 280 ميليون سال قبل |
«كربونيفر» گسترش مردابهايي كه زغال سنگ ها را بوجود آوردند. روزن داران ، مرجان ها ، بريوزوآها ، بازوپايان ، غنچه سانان ، سرخس هاي دانه دار، پنجه گرگيان ، و ديگر گياهان دوزيستان عموميت بيشتري يافتند. 360 تا 280 ميليون سال قبل |
دوران پالئوزوئيك 540 تا 248 ميليون سال قبل |
فانـــروزوئيـــــــك |
|
اولين حشرات بالدار |
دوره مي سي سي پين 360 تا 325 ميليون سال | |||
|
ماهي و گياهان خشكي بسيار فراوان و گسترش يافتند. اولين تتراپودها10 در اواخر اين دوره ظاهر شدند. اولين كوسه ها _ ماهيان استخوان دار و آمونيت ها _ بسياري از ريف هاي مرجاني – بازوپايان _ لاله وشان _ حشرات جديد مانند حشرات بي بال اوليه ظاهر شدند. انقراضي عظيم ( 345 ميليون سال قبل) 30% از كل خانواده هاي حيوانات را نابود كرد كه شايد علت آن يخبندان يا اصابت شهابسنگ بوده است. |
دوره دونين عصر ماهي ها 408 تا 360 ميليون سال قبل | |||
|
در طول سيلورين اولين ماهي هاي آرواره دار و uniramians ( مانند صد پايان و هزار پايان ) ( بيش از 400 ميليون سال قبل) ظاهر شدند. اولين گياهان آونددار (گياهاني كه داراي بافت وپژه اي براي چرخش آب در اندام خود هستند . برخلاف گياهان فاقد آوند مثل خزه ها) مانند كوكسونيا اولين نوع شناخته شده از اين گياه است كه در روي زمين ظاهر شد. وجود بازو پايان ، لاله وشان و مرجان ها مربوط به اين زمان است. دريايي عميق در سراسر جهان گسترش يافت. |
دوره سيلورين 438 تا 408 ميليون سال قبل | |||
|
گياهان اوليه بر روي خشكي ظاهر شدند. پيدايش اولين مرجان ها_ ماهي هاي اوليه _ خزه هاي دريايي و قارچ ها _ گراپتوليت ها _ بريوزوآها _ شكم پايان _ دوكفه ايها و خارداران _ در ابتدا سطح دريا بسيار بالا بود. سرماي جهاني و يخبندان و آتشفشانهاي فراواني رخ داد. آمريكاي شمالي زير سطح دريا قرار داشت. در پايان اين دوره انقراضي عظيم در اثر يخبندان رخ داد. |
دوره اردويسين 505 تا 438 ميليون سال قبل |
پـالـــئوزوئيــــــك |
فـــانـــروزوئيـــــــــك | |
|
عصر تريلوبيت ها انفجار حيات در كامبرين رخ داد. رخداد پيدايش زندگي در اين دوره بود. تمام شاخه هاي اصلي موجودات در اين دوره بوجود آمدند. بسياري از بي مهرگان دريايي ( جانداران دريايي با صدفهاي سنگ شده مثل ماهي هاي فلس دار _ خارپوستان _ تريلوبيت ها _ بازوپايان _ نرم تنان و گراپتوليت هاي اوليه ) اولين مهره داران و قديمي ترين ماهي هاي اوليه پديد آمدند. آب و هوا معتدل بود. بزرگ قاره رود ينيا شكسته شد و به قاره هاي كوچكتر تبديل شد. ( كه با وضعيت امروزي قاره ها قابل مقايسه نيست.) انقراض گروهي از تريلوبيت ها و نوتيلوئيدها11» در پاين اين دوره رخ داد . ( 50% از كل خانواده ي حيوانات منقرض شدند. ) كه شايد دليل آن يخبندان بوده است. |
دوره كامبرين «عصر تريلوبيت ها» 540 تا 500 ميليون سال قبل | |||
|
گسترش زندگي گياهي و جانوري ( موجوداتي داراي بدن نرم كه بطور استثنايي فسيل شده اند. ) جانوران چند سلولي مانند اسفنج ها ظاهر شدند. انقراضي گروهي رخ داد . قاره ها با ملحق شدن به يكديگر بزرگ قاره رود ينيا را بوجود آوردند. |
دوره وندنين 600 تا 540 ميليون سال قبل |
|
پروتروزوئيك 5/2 بيليون سال قبل تا 540 ميليون سال قبل | |
|
ايجاد اولين چند ياخته ايها: جلبك هاي كلني و بي مهرگان با بدن نرم ظاهر شدند. اكسيژن در اواسط پروتروزوئيك ساخته شد. |
| |||
|
«زندگي قديمي» زندگي اوليه با شكل گيري ارگانيسم هاي تك سلولي گسترش يافت. جلبك سبز_ آبي ، آركئن ها12 و باكتريها در دريا ظاهر شدند . اين موضوع باعث شروع آزاد شدن اكسيژن در اتمسفر شد. |
|
|
آركئوزوئيك ( آركئن) 9/3 تا 5/2 بيليون سال قبل | |
|
ائون بدون سنگ ، سنگ شدگي و استحكام قاره هاي زمين و پوسته هاي اقيانوسي مربوط به اين ائون است. |
|
|
هارئن 6/4 تا 9/3 بيليون سال قبل | |
|
